Si bëhet diagnostikimi i dhimbjes së gjoksit

Dhimbja e gjoksit mund të shfaqet si presion, djegie, shpim, rëndesë ose shqetësim i paqartë. Ndonjëherë lidhet me muskujt, stomakun ose ankthin, por mund të jetë edhe shenja e parë e një problemi që kërkon ndërhyrje të menjëhershme. Për këtë arsye, diagnostikimi i dhimbjes së gjoksit nuk duhet të mbështetet te hamendësimi apo vetë-mjekimi, por te një vlerësim i shpejtë dhe i strukturuar nga mjeku.

Jo çdo dhimbje në kraharor është një urgjencë kardiake. Megjithatë, asnjë simptomë e re, e fortë, e vazhdueshme ose e shoqëruar me vështirësi në frymëmarrje nuk duhet neglizhuar. Vlerësimi i saktë ndihmon të përjashtohen në kohë gjendjet serioze dhe të përcaktohet trajtimi i përshtatshëm për shkakun konkret.

Kur dhimbja e gjoksit kërkon ndihmë urgjente?

Kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore urgjente nëse dhimbja është e fortë, shtypëse ose shtrënguese, zgjat më shumë se disa minuta, përsëritet ose shfaqet gjatë aktivitetit fizik. Veproni me urgjencë edhe kur ajo përhapet drejt krahut të majtë ose të të dy krahëve, shpatullës, nofullës, qafës apo shpinës.

Shenja të tjera që kërkojnë vlerësim pa vonesë janë:

• gulçimi ose vështirësia e papritur në frymëmarrje;
• djersët e ftohta, zbehja, marramendja ose të fikëtit;
• të përzierat, lodhja e pazakontë ose ndjesia e ankthit të fortë;
• rrahjet e çrregullta të zemrës, sidomos nëse shoqërohen me dobësi ose dhimbje.

Te gratë, të moshuarit dhe personat me diabet, simptomat e një problemi kardiak mund të jenë më pak tipike. Në vend të dhimbjes së fortë, mund të shfaqen lodhje e pazakontë, frymëmarrje e shkurtër, parehati në shpinë ose të përziera. Në këto raste, vonesa nuk është zgjedhja e sigurt.

Shkaqet e mundshme të dhimbjes në kraharor

Dhimbja e gjoksit mund të vijë nga zemra dhe enët e gjakut, mushkëritë, aparati tretës, muskujt, kockat, nervat ose lëkura. Karakteri i saj jep disa të dhëna, por nuk mjafton për të vendosur diagnozën.

Shkaqet kardiake dhe vaskulare

Një nga shqetësimet kryesore është angina, pra dhimbja që shfaqet kur zemra nuk merr oksigjen të mjaftueshëm për shkak të ngushtimit të arterieve koronare. Infarkti i miokardit është një urgjencë që ndodh kur bllokimi i rrjedhjes së gjakut dëmton muskulin e zemrës. Perikarditi, inflamacioni i cipës që mbështjell zemrën, mund të shkaktojë dhimbje që ndryshon me frymëmarrjen ose pozicionin e trupit.

Më rrallë, por me rrezik të lartë, dhimbja mund të lidhet me diseksionin e aortës, një çarje në murin e arteries kryesore të trupit. Dhimbja e papritur, shumë e fortë dhe që përhapet në shpinë kërkon reagim urgjent.

Shkaqet pulmonare

Infeksionet e mushkërive, pleuriti, astma apo pneumotoraksi mund të japin dhimbje, shpesh të përkeqësuar gjatë frymëmarrjes së thellë ose kollës. Embolia pulmonare, një mpiksje që bllokon enët e gjakut në mushkëri, mund të shkaktojë gulçim të papritur, rrahje të shpejta të zemrës, dhimbje kraharori dhe, në disa raste, kollë me gjak. Rreziku rritet pas imobilizimit të zgjatur, ndërhyrjeve kirurgjikale, shtatzënisë, udhëtimeve të gjata ose te personat me histori mpiksjesh.

Shkaqet nga stomaku, muskujt dhe nervat

Refluksi gastroezofageal mund të shkaktojë djegie pas sternumit, veçanërisht pas ushqimit ose kur personi shtrihet. Spazmat e ezofagut mund të ngjajnë shumë me dhimbjen kardiake, ndaj nuk duhen konsideruar automatikisht si problem tretës pa kryer vlerësimin përkatës.

Dhimbja që shtohet kur prekni një zonë të caktuar, kur lëvizni trupin ose pas një sforcimi fizik mund të lidhet me muskujt, brinjët apo nyjet e kraharorit. Edhe stresi dhe ankthi mund të shkaktojnë shtrëngim në gjoks, por kjo diagnozë vendoset vetëm pasi mjeku ka përjashtuar shkaqe të tjera fizike, veçanërisht ato kardiake dhe pulmonare.

Diagnostikimi i dhimbjes së gjoksit hap pas hapi

Vlerësimi fillon me një bisedë të detajuar. Mjeku pyet kur ka nisur dhimbja, sa zgjat, çfarë e përkeqëson ose e lehtëson, nëse përhapet në pjesë të tjera të trupit dhe cilat simptoma të tjera e shoqërojnë. Informacion i vlefshëm është edhe historia personale dhe familjare e sëmundjeve të zemrës, tensioni i lartë, diabeti, kolesteroli, duhanpirja, barnat që përdoren dhe ndërhyrjet e mëparshme.

Më pas kryhet ekzaminimi fizik. Matja e tensionit arterial, pulsit, temperaturës, nivelit të oksigjenit në gjak dhe dëgjimi i zemrës e mushkërive orienton vlerësimin e mëtejshëm. Nëse dyshohet për një gjendje akute, prioritet është stabiliteti i pacientit dhe kryerja pa vonesë e ekzaminimeve bazë.

EKG-ja dhe analizat e gjakut

Elektrokardiograma, ose EKG-ja, regjistron aktivitetin elektrik të zemrës dhe është një nga ekzaminimet e para për dhimbjen e gjoksit. Ajo mund të tregojë shenja të ishemisë, infarktit, aritmive ose ndryshimeve të tjera që kërkojnë vlerësim të menjëhershëm. Një EKG normale është qetësuese, por jo gjithmonë e përjashton plotësisht një problem, veçanërisht nëse simptomat sapo kanë filluar.

Analizat e gjakut, përfshirë troponinën, ndihmojnë të zbulohet nëse muskuli i zemrës ka pësuar dëmtim. Në varësi të kohës së nisjes së simptomave dhe rezultatit fillestar, troponina mund të përsëritet pas disa orësh. Mund të kërkohen edhe hemograma, glicemia, yndyrnat në gjak, treguesit e inflamacionit, funksioni i veshkave dhe analiza të tjera të përshtatura sipas gjendjes klinike.

Ekokardiografia dhe testet e mëtejshme kardiologjike

Ekokardiografia përdor ultratinguj për të vlerësuar strukturën e zemrës, tkurrjen e saj, funksionin e valvulave dhe praninë e lëngut rreth zemrës. Është veçanërisht e dobishme kur ka dyshim për probleme të muskulit kardiak, valvulave ose perikardit.

Në pacientët me simptoma të përsëritura apo me faktorë rreziku për sëmundje koronare, kardiologu mund të rekomandojë test sforcimi, Holter EKG, angio-CT koronare ose ekzaminime të tjera specifike. Zgjedhja varet nga mosha, simptomat, EKG-ja, rezultatet laboratorike dhe rreziku individual. Nuk ka një test të vetëm që i përshtatet çdo pacienti.

Imazheria e kraharorit dhe vlerësimi pulmonar

Radiografia e toraksit mund të ndihmojë në identifikimin e pneumonisë, ndryshimeve në mushkëri, lëngut pleural ose problemeve të tjera në kraharor. Kur dyshohet për emboli pulmonare, probleme të aortës ose situata të tjera komplekse, mjeku mund të kërkojë CT të toraksit me kontrast.

Në rastet kur simptomat lidhen me kollë të vazhdueshme, fishkëllimë në frymëmarrje ose histori sëmundjesh respiratore, pneumologu mund të plotësojë vlerësimin me spirometri dhe ekzaminime të tjera të funksionit të mushkërive.

Pse ka rëndësi vlerësimi i koordinuar?

Dhimbja e gjoksit ndodhet në kufirin mes disa specialiteteve. Një pacient mund të ketë nevojë për kardiolog, pneumolog, internist, gastroenterolog ose kirurg, ndërsa ekzaminimet laboratorike dhe imazherike duhet të interpretohen në të njëjtin kontekst klinik. Kjo është arsyeja pse një qasje e koordinuar shmang përsëritjen e panevojshme të analizave dhe vonesat në vendimmarrje.

Në STARMED Hospital, vlerësimi mund të mbështetet nga konsultat specialistike, EKG-ja, ekokardiografia, analizat laboratorike dhe imazheria, me qëllim që pacienti të marrë një orientim të qartë për hapat e mëtejshëm. Kur situata e kërkon, ndjekja klinike dhe trajtimi organizohen sipas nevojës së pacientit, jo sipas një procedure të njëtrajtshme për të gjithë.

Çfarë të mos bëni kur keni dhimbje gjoksi

Mos e minimizoni një simptomë të re vetëm sepse dhimbja kalon për pak minuta. Mos e drejtoni vetë automjetin nëse ndiheni të dobët, të marramendur ose keni vështirësi në frymëmarrje. Gjithashtu, mos e lidhni automatikisht dhimbjen me stresin, refluksin apo muskujt, sidomos nëse keni tension të lartë, diabet, kolesterol të rritur, histori familjare të sëmundjeve të zemrës ose jeni duhanpirës.

Mbani shënim kohën e fillimit të simptomës, aktivitetin që po kryenit dhe barnat që përdorni. Ky informacion e ndihmon mjekun të vlerësojë situatën më shpejt. Nëse dhimbja është e fortë ose shoqërohet me shenja alarmi, kërkoni urgjencë pa pritur të shihni nëse do të kalojë.

Kujdesi i hershëm nuk krijon panik – krijon siguri. Një kontroll në kohë mund të qartësojë një shqetësim të zakonshëm ose të bëjë diferencën kur zemra dhe mushkëritë kanë nevojë për vëmendje të menjëhershme.