Pse rritet tensioni i gjakut dhe çfarë të bëni

Një matje e lartë e tensionit gjatë një dite të ngarkuar nuk do të thotë gjithmonë se keni hipertension. Megjithatë, kur pyetja “pse rritet tensioni” bëhet e përsëritur sepse vlerat dalin shpesh të larta, trupi po jep një sinjal që kërkon vëmendje të organizuar. Presioni i lartë i gjakut mund të dëmtojë gradualisht zemrën, trurin, veshkat dhe enët e gjakut, shpesh pa shkaktuar shqetësime të dukshme.

Tensioni arterial shprehet me dy numra. Vlera e parë, sistoliku, tregon presionin kur zemra tkurret dhe pompon gjak. Vlera e dytë, diastoliku, tregon presionin kur zemra çlodhet mes rrahjeve. Interpretimi nuk duhet bërë vetëm mbi një matje të vetme, por mbi vlera të përsëritura dhe vlerësimin e mjekut.

Pse rritet tensioni i gjakut?

Në shumicën e rasteve, tensioni rritet nga një kombinim faktorësh dhe jo nga një shkak i vetëm. Kjo quhet hipertension primar ose esencial. Mosha, prirja familjare, elasticiteti i reduktuar i enëve të gjakut dhe mënyra e jetesës bashkëveprojnë me kalimin e kohës.

Kripa e tepërt në ushqim është një faktor i zakonshëm. Ajo mund të mbajë më shumë lëngje në organizëm dhe të rrisë ngarkesën mbi enët e gjakut. Nuk bëhet fjalë vetëm për kripën që shtoni në tavolinë: djathrat e kripur, sallamet, ushqimet e gatshme, turshitë, supat e përpunuara dhe produktet e paketuar mund të përmbajnë sasi të konsiderueshme kripe.

Pesha e tepërt, mungesa e aktivitetit fizik, duhani dhe konsumimi i shpeshtë i alkoolit janë po ashtu faktorë të rëndësishëm. Kur një person lëviz pak, fle pak dhe ushqehet në mënyrë të çrregullt, rreziku rritet më tej. Stresi nuk është zakonisht shkaku i vetëm i hipertensionit afatgjatë, por ankthi, lodhja dhe tensioni emocional mund të çojnë në rritje të përkohshme të vlerave dhe të vështirësojnë kontrollin e tyre.

Kafeja, pijet energjike dhe nikotina mund ta ngrenë tensionin për një kohë të shkurtër, sidomos te personat e ndjeshëm ose kur konsumohen pranë momentit të matjes. Kjo nuk do të thotë se çdo filxhan kafe duhet ndaluar për të gjithë, por sasia, ora e konsumimit dhe reagimi individual kanë rëndësi.

Kur shkaku lidhet me një problem tjetër shëndetësor

Një pjesë më e vogël e pacientëve kanë hipertension sekondar, pra tension të lartë që lidhet me një gjendje mjekësore ose me përdorimin e disa barnave. Sëmundjet e veshkave, ngushtimi i arterieve që furnizojnë veshkat, çrregullimet e gjëndrës tiroide, ndryshimet hormonale dhe apnea e gjumit mund të ndikojnë në vlerat e tensionit.

Apnea e gjumit meriton vëmendje të veçantë. Gërhitja e fortë, ndërprerjet e frymëmarrjes gjatë gjumit, përgjumja gjatë ditës dhe dhimbjet e kokës në mëngjes mund të shoqërohen me rritje të tensionit, veçanërisht nëse ai mbetet i lartë pavarësisht trajtimit.

Edhe disa medikamente mund të ndikojnë. Anti-inflamatorët e përdorur shpesh për dhimbje, dekongjestantët për hundët e bllokuara, kortikosteroidet, disa kontraceptivë hormonalë dhe suplemente të caktuara kërkojnë diskutim me mjekun kur tensioni është i lartë. Mos e ndërprisni një ilaç me iniciativën tuaj, por tregojini mjekut çdo preparat që përdorni, përfshirë produktet bimore.

Shenjat që nuk duhen neglizhuar

Hipertensioni quhet shpesh “i heshtur”, sepse shumë njerëz ndihen mirë edhe kur vlerat janë të larta. Dhimbja e kokës, marramendja, skuqja e fytyrës, lodhja, rrahjet e shpejta të zemrës ose turbullimi i shikimit mund të shfaqen, por nuk janë shenja të besueshme për të përcaktuar tensionin. Vetëm matja e saktë e konfirmon atë.

Ka situata që kërkojnë vlerësim urgjent. Nëse tensioni i lartë shoqërohet me dhimbje ose presion në kraharor, vështirësi në frymëmarrje, dobësi apo mpirje të njërës anë të trupit, vështirësi në të folur, konfuzion, çrregullim të papritur të shikimit ose dhimbje koke shumë të fortë e të pazakontë, kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore. Këto simptoma mund të tregojnë një urgjencë kardiake ose neurologjike.

Matja e saktë bën diferencën

Një aparat i mirë nuk mjafton nëse matja kryhet në momentin e gabuar ose me teknikë jo të saktë. Për të marrë një vlerë sa më të besueshme, qëndroni ulur dhe të qetë për rreth pesë minuta. Shmangni kafenë, duhanin, pijet energjike dhe aktivitetin fizik për të paktën 30 minuta para matjes.

Krahu duhet të mbështetet në nivelin e zemrës, këmbët të qëndrojnë në tokë pa u kryqëzuar dhe mansheta duhet të ketë madhësinë e përshtatshme për krahun. Gjatë matjes nuk flitet. Kryeni dy matje me pak minuta diferencë dhe shënoni rezultatet, orën, simptomat e mundshme dhe barnat e marra atë ditë.

Vlerat mund të rriten në ambient mjekësor për shkak të ankthit, një dukuri që njihet si hipertensioni i mantelit të bardhë. Nga ana tjetër, disa persona mund të kenë vlera të pranueshme në klinikë, por të larta në shtëpi ose gjatë punës. Në këto raste, mjeku mund të rekomandojë matje të rregullta në shtëpi ose monitorim 24-orësh të tensionit për të kuptuar modelin real të tij.

Çfarë kontrollesh mund të nevojiten?

Kur tensioni del i lartë në mënyrë të përsëritur, qëllimi nuk është vetëm ulja e një numri. Duhet të vlerësohet rreziku i përgjithshëm kardiovaskular dhe të shihet nëse organet janë prekur. Konsulta kardiologjike nis me historinë personale dhe familjare, ekzaminimin fizik dhe rishikimin e vlerave të regjistruara në shtëpi.

Sipas rastit, mund të nevojiten analiza gjaku dhe urine për funksionin e veshkave, sheqerin në gjak, yndyrnat dhe elektrolitet. Elektrokardiograma ndihmon në vlerësimin e ritmit dhe aktivitetit elektrik të zemrës, ndërsa ekokardiografia mund të japë informacion më të hollësishëm për strukturën dhe funksionin e saj. Nëse ka dyshim për shkaqe dytësore, vlerësimi zgjerohet me ekzaminime të drejtuara.

Kjo qasje është veçanërisht e rëndësishme kur tensioni shfaqet në moshë të re, rritet papritur, është shumë i lartë ose nuk kontrollohet lehtë me trajtim. Një vlerësim i koordinuar ndihmon që vendimet të mos merren mbi hamendësime.

Si mbahet tensioni nën kontroll?

Ndryshimet në stilin e jetesës japin rezultat, por kërkojnë vazhdimësi. Reduktimi gradual i kripës, zgjedhja më e shpeshtë e perimeve, frutave, bishtajoreve, peshkut dhe ushqimeve të freskëta mund të ndihmojnë. Aktiviteti fizik i përshtatur me gjendjen shëndetësore, si ecja e shpejtë, përmirëson qarkullimin dhe mbështet kontrollin e peshës.

Gjumi i rregullt, ndalimi i duhanit dhe kufizimi i alkoolit janë pjesë e trajtimit, jo vetëm këshilla të përgjithshme. Për disa pacientë, këto masa mund të ulin ndjeshëm vlerat. Për të tjerë, veçanërisht kur rreziku kardiovaskular është më i lartë, nevojiten edhe barna të përshkruara nga mjeku.

Terapia antihipertensive zgjidhet sipas moshës, vlerave të tensionit, sëmundjeve shoqëruese, analizave dhe barnave të tjera që pacienti përdor. Efekti nuk vlerësohet nga një ditë në tjetrën. Medikamentet duhen marrë rregullisht dhe nuk duhen ndaluar vetëm sepse tensioni është normalizuar – shpesh ai është normal pikërisht falë trajtimit.

Në STARMED Hospital, vlerësimi kardiologjik dhe ekzaminimet diagnostikuese mund të organizohen në një qendër të vetme, duke ndihmuar pacientin të kalojë nga matja e parë e shqetësimit te një plan i qartë ndjekjeje.

Tensioni i lartë nuk duhet të kthehet në burim frike, por as të pranohet si diçka “normale” që kalon vetë. Mateni me kujdes, ruani vlerat dhe flisni me mjekun kur ato përsëriten të larta. Kujdesi i hershëm për zemrën dhe enët e gjakut është një investim i drejtpërdrejtë për shëndetin dhe jetën e përditshme të familjes suaj.