Marramendja nga veshi (vertigo): shkaqet, simptomat dhe trajtimi

Marramendja nga veshi (vertigo) është ndjesia se gjithçka rreth jush rrotullohet, ose se po rrotulloheni vetë. Ajo vjen nga veshi i brendshëm, ku ndodhet organi i ekuilibrit. Shkaqet më të shpeshta janë:

• vertigo pozicionale beninje (VPPB): marramendje e shkurtër kur ktheni kokën ose ngriheni nga shtrati
• neuriti vestibular ose labirintiti: marramendje e fortë që zgjat disa ditë, shpesh pas një virusi
• sëmundja e Ménière: marramendje me zhurmë në vesh dhe ulje të dëgjimit

Shumica e këtyre shkaqeve nuk janë të rrezikshme dhe trajtohen mirë te mjeku ORL. Marramendja e papritur me dobësi, mpirje, vështirësi në të folur ose në ecje mund të jetë shenjë iktusi dhe kërkon urgjencë.

Telefononi 127 ose shkoni menjëherë në urgjencë nëse marramendja vjen papritur bashkë me ndonjë nga këto: dobësi ose mpirje në fytyrë, krah ose këmbë, vështirësi në të folur, shikim të dyfishtë, dhimbje koke shumë të fortë e papritur, pamundësi për të qëndruar në këmbë ose për të ecur, ose humbje të ndjenjave.

Marramendje apo vertigo: cili është ndryshimi?

Njerëzit përdorin “marramendje” për disa ndjesi të ndryshme. Mjeku do t’ju pyesë cila nga këto ju ndodh:

• Vertigo: ndjesia se dhoma rrotullohet. Zakonisht vjen nga veshi i brendshëm.
• Ndjesia e të fikëtit: errësim i shikimit, sidomos kur ngriheni shpejt. Shpesh vjen nga tensioni i ulët, dehidratimi ose zemra.
• Paqëndrueshmëria: ndjesia se nuk jeni të sigurt në këmbë. Mund të vijë nga veshi, nga nervat, nga shikimi ose nga ilaçet.

Kjo ndarje e ndihmon mjekun të gjejë shkakun. Nëse ju errësohen sytë kur ngriheni, lexoni edhe tensioni i ulët i gjakut.

Si e mban veshi ekuilibrin?

Në veshin e brendshëm ndodhet labirinti, një sistem i vogël kanalesh me lëng dhe kristale të imëta (otolite). Kur lëvizni kokën, lëngu dhe kristalet lëvizin dhe i dërgojnë trurit sinjal për pozicionin tuaj. Kur njëri vesh dërgon sinjal të gabuar, truri “ngatërrohet”

dhe ndjeni sikur gjithçka rrotullohet. Shpesh ndjeni edhe të përziera.

Shkaqet më të shpeshta të marramendjes nga veshi

1. Vertigo pozicionale beninje (VPPB)

Është shkaku më i shpeshtë i vertigos.

• Si ndodh: kristalet e vogla të veshit shkëputen dhe kalojnë në një nga kanalet.
• Si ndihet: marramendje e fortë që zgjat më pak se një minutë dhe vjen kur ktheni kokën në shtrat, ngriheni, uleni, ose ngrini kokën lart për të parë diçka.
• Si trajtohet: nuk dëgjoni më keq dhe nuk keni zhurmë në vesh. Trajtohet shumë mirë me një manovër repozicionimi (si manovra Epley), që mjeku e bën në kabinet në pak minuta. Shpesh mjafton një deri në dy seanca.

2. Neuriti vestibular dhe labirintiti

Është inflamacion i nervit të ekuilibrit ose i labirintit, shpesh pas një infeksioni viral si grip ose ftohje.

• Si ndihet: marramendje e fortë dhe e vazhdueshme që zgjat disa ditë, me të përziera dhe të vjella. Ju vështirësohet ecja.
• Me dëgjimin: te labirintiti ulet edhe dëgjimi në njërin vesh. Te neuriti dëgjimi mbetet normal.
• Si kalon: marramendja e fortë zakonisht qetësohet brenda pak ditësh. Paqëndrueshmëria e lehtë mund të zgjasë disa javë, dhe ushtrimet e ekuilibrit e shpejtojnë shërimin.

3. Sëmundja e Ménière

Shfaqet me kriza marramendjeje që zgjasin nga 20 minuta deri në disa orë, bashkë me:

• zhurmë ose kumbim në vesh (tinitus)
• ndjesi mbushjeje ose presioni në vesh
• ulje të dëgjimit, që në fillim vjen e ikën

Lidhet me tepricën e lëngut në veshin e brendshëm. Nuk shërohet plotësisht, por krizat kontrollohen me dietë me pak kripë dhe me barna të përshkruara nga mjeku.

4. Migrena vestibulare

Kriza marramendjeje te njerëz me migrenë, me ose pa dhimbje koke. Shpesh shoqërohet me ndjeshmëri ndaj dritës dhe zhurmës. Trajtohet nga neurologu ose mjeku ORL.

5. Infeksioni i veshit të mesëm

Një infeksion i veshit të mesëm, sidomos kur lëngu mbetet pas veshit, mund të japë paqëndrueshmëri të lehtë. Vertigo e fortë rrotulluese është më e rrallë dhe kërkon kontroll, sepse infeksioni mund të ketë prekur veshin e brendshëm.

Shkaqe të tjera

Disa ilaçe (për tensionin, qetësuesit), dehidratimi, anemia, problemet e qafës dhe, më rrallë, tumoret beninje të nervit të dëgjimit.

Kur vertigo nuk vjen nga veshi

Ndonjëherë marramendja vjen nga truri, për shembull nga një iktus ose një atak ishemik kalimtar (TIA), sidomos te personat mbi 50 vjeç me tension të lartë, diabet, kolesterol të lartë ose duhan. Shenjat që e bëjnë më të mundshme këtë shkak janë:

• marramendje e papritur me dobësi, mpirje, vështirësi në të folur ose shikim të dyfishtë
• pamundësi për të qëndruar në këmbë, edhe me sy hapur
• dhimbje koke shumë e fortë që nuk e keni pasur kurrë më parë

Në këto raste, mos prisni që marramendja të kalojë. Telefononi 127.

Si diagnostikohet marramendja?

1. Pyetjet e mjekut. Si ndihet marramendja, sa zgjat, çfarë e provokon, nëse keni zhurmë në vesh ose ulje dëgjimi.
2. Ekzaminimi i veshit dhe i syve. Mjeku shikon lëvizjet e syve (nistagmusin), që tregojnë nëse problemi është në vesh apo në tru.
3. Testi Dix-Hallpike. Mjeku ju shtrin shpejt me kokën të kthyer në njërën anë. Nëse ju merren mendtë dhe sytë lëvizin në një mënyrë tipike, diagnoza është VPPB.
4. Audiometria. Kontrollon dëgjimin dhe është e rëndësishme për Ménière dhe labirintitin.
5. Testet e ekuilibrit (p.sh. videonistagmografia), kur duhen.
6. Rezonanca magnetike (MRI) e kokës, vetëm kur mjeku dyshon për shkak në tru ose në nervin e dëgjimit.

Si trajtohet marramendja nga veshi?

Trajtimi varet nga shkaku:

• VPPB: manovra repozicionimi (Epley ose të ngjashme) te mjeku, dhe ushtrime që mjeku mund t’jua mësojë për në shtëpi.
• Neuriti vestibular ose labirintiti: barna për të përzierat dhe marramendjen vetëm për pak ditë. Përdorimi i gjatë i tyre e ngadalëson rikuperimin. Ndonjëherë mjeku jep kortizon. Pas fazës akute vijnë ushtrimet e ekuilibrit (rehabilitimi vestibular).
• Sëmundja e Ménière: pak kripë, kufizim i kafesë dhe alkoolit, dhe barna sipas përshkrimit të mjekut. Për rastet e rënda ka edhe trajtime të tjera.
• Migrena vestibulare: shmangia e faktorëve që e provokojnë dhe trajtimi i migrenës.

Mos merrni vetë ilaçe “për marramendje” për javë të tëra. Ato e fshehin problemin dhe e pengojnë trurin të përshtatet.

Çfarë mund të bëni gjatë një krize marramendjeje?

• Uluni ose shtrihuni menjëherë, në vend të sigurt, që të mos rrëzoheni.
• Mbani sytë të fiksuar në një pikë të palëvizshme, ose mbyllini.
• Lëvizni kokën ngadalë dhe ngrihuni nga shtrati me hapa: fillimisht uluni, pastaj ngrihuni.
• Pini ujë, sidomos nëse keni pasur të vjella.
• Mos ngisni makinë dhe mos punoni në lartësi derisa të kalojë krejtësisht.

Kur duhet të shkoni te mjeku ORL?

Lini një vizitë nëse:

• ju merren mendtë sa herë ktheni kokën ose ngriheni nga shtrati
• marramendja përsëritet ose zgjat më shumë se disa ditë
• keni bashkë me marramendjen zhurmë në vesh, ndjesi mbushjeje ose ulje të dëgjimit
• keni rënë ose keni frikë se do të rrëzoheni, sidomos nëse jeni mbi 65 vjeç

Pyetjet më të shpeshta: Marramendja nga veshi (vertigo)

Vizitë për marramendjen në Starmed, Tiranë

Në Starmed Hospital, mjeku ORL ju ekzaminon veshin dhe ekuilibrin, bën testin për vertigon pozicionale dhe, kur duhet, manovrën e trajtimit në të njëjtën vizitë. Nëse duhen audiometri, MRI ose konsultë neurologjike, i bëni në të njëjtin spital.

Rezervoni vizitën te mjeku ORL →

Mësoni më shumë për ORL në Starmed dhe Neurologjinë. Shihni edhe kur duhet një konsultë neurologjike.

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson vizitën te mjeku.