Analizat e mëlçisë: ALT, AST, GGT dhe bilirubina, vlerat normale

Përgjigje e shkurtër: Analizat e mëlçisë (testet e funksionit të mëlçisë) janë një grup analizash gjaku që përfshijnë ALT, AST, GGT, fosfatazën alkaline (ALP), bilirubinën dhe albuminën. Ato tregojnë nëse qelizat e mëlçisë janë të irrituara, nëse rrjedha e tëmthit është e bllokuar dhe sa mirë punon mëlçia. Shkaqet më të shpeshta të vlerave të rritura janë mëlçia e yndyrshme, alkooli, hepatitet virale dhe disa ilaçe. Një vlerë pak e rritur nuk do të thotë sëmundje e rëndë, por duhet interpretuar nga mjeku, shpesh bashkë me një ekografi abdominale.

Pse bëhen analizat e mëlçisë?

Mëlçia mund të dëmtohet për vite pa dhënë shenja. Mjeku i kërkon analizat e mëlçisë:

në kontrollin e rregullt vjetor ose para një operacioni
kur keni lodhje, të përziera, dhimbje në anën e djathtë të barkut, verdhëz (lëkurë ose sy të verdhë), urinë të errët ose jashtëqitje të zbehtë
kur dyshohet për hepatit B ose C
kur pini alkool rregullisht ose keni mbipeshë dhe diabet
kur merrni ilaçe që mund të ndikojnë në mëlçi
për të ndjekur një sëmundje të njohur të mëlçisë

Çfarë përfshijnë analizat e mëlçisë dhe vlerat normale

Vlerat më poshtë janë orientuese për të rriturit. Çdo laborator ka intervalet e veta referuese, të shënuara në fletën e rezultatit. Krahasoni gjithmonë me to.

Analiza	Çfarë tregon	Vlera të zakonshme referuese (të rritur)
ALT (GPT)	Enzimë kryesisht e mëlçisë. Rritet kur qelizat e mëlçisë dëmtohen.	rreth 7–40 U/L (ndryshon sipas laboratorit dhe gjinisë)
AST (GOT)	Enzimë e mëlçisë, por edhe e muskujve dhe zemrës	rreth 10–40 U/L
GGT (Gama-GT)	Rritet nga alkooli, bllokimi i tëmthit dhe disa ilaçe	burra: deri rreth 60 U/L · gra: deri rreth 40 U/L
Fosfataza alkaline (ALP)	Lidhet me rrugët e tëmthit dhe kockat	rreth 40–130 U/L (më e lartë te fëmijët dhe në shtatzëni)
Bilirubina totale	Produkt i zbërthimit të eritrociteve. Kur rritet shfaqet verdhëza.	rreth 0.2–1.2 mg/dL (3–21 µmol/L)
Bilirubina direkte	Tregon nëse problemi është brenda mëlçisë apo në rrugët e tëmthit	deri rreth 0.3 mg/dL (5 µmol/L)
Albumina	Proteinë që prodhon mëlçia. Ulet kur mëlçia punon pak për një kohë të gjatë.	rreth 3.5–5.0 g/dL
PT / INR	Koha e mpiksjes, e lidhur me proteinat e mpiksjes që prodhon mëlçia	INR rreth 0.8–1.2 (pa ilaçe kundër mpiksjes)

Çfarë do të thotë kur analizat e mëlçisë janë të larta?

ALT dhe AST të rritura

Tregojnë irritim ose dëmtim të qelizave të mëlçisë. Shkaqet më të shpeshta:

Mëlçia e yndyrshme: shumë e shpeshtë te personat me mbipeshë, diabet ose kolesterol të lartë
Alkooli: zakonisht AST rritet më shumë se ALT
Hepatiti viral B ose C: i rëndësishëm për t’u kontrolluar në Shqipëri, ku hepatiti B nuk është i rrallë
Ilaçet: paracetamoli në doza të larta, disa antibiotikë, statinat, disa ilaçe kundër epilepsisë, disa suplemente bimore
Ushtrimet e forta fizike: AST mund të rritet nga muskujt, jo nga mëlçia
Shkaqe më të rralla: hepatiti autoimun, sëmundja celiake, çrregullime të tiroides, mbingarkesa me hekur (hemokromatoza)

GGT dhe fosfataza alkaline të rritura

Tregojnë më shpesh problem me rrjedhën e tëmthit, si gurë në rrugët biliare, inflamacion ose ngushtim. GGT rritet shpesh edhe nga alkooli dhe disa ilaçe. ALP e rritur me GGT normale mund të vijë nga kockat dhe jo nga mëlçia.

Bilirubina e rritur

Mund të vijë nga problemi i mëlçisë, bllokimi i tëmthit ose zbërthimi i shtuar i eritrociteve. Një shkak i shpeshtë dhe i padëmshëm është sindroma Gilbert: bilirubinë pak e rritur, sidomos pas agjërimit apo stresit, me analiza të tjera normale.

Albumina e ulët ose INR i zgjatur

Mund të tregojnë që mëlçia nuk po prodhon mjaftueshëm proteina, si në sëmundjet kronike të avancuara. Këto vlera duhen parë gjithmonë nga mjeku.

Mëlçia e zmadhuar: çfarë do të thotë?

“Mëlçi e zmadhuar” (hepatomegali) gjendet zakonisht në vizitë ose në ekografinë abdominale. Shkaku më i shpeshtë është mëlçia e yndyrshme, por edhe hepatitet, alkooli, problemet e zemrës ose sëmundje të gjakut. Ajo nuk është diagnozë më vete. Mjeku kërkon shkakun me analizat e mëlçisë, testet për hepatit dhe imazherinë.

A dhemb mëlçia?

Vetë mëlçia nuk ka shumë nerva, ndaj shumë sëmundje të mëlçisë nuk dhembin. Kur ka dhimbje, ajo ndihet zakonisht si rëndim ose dhimbje e shurdhër në anën e djathtë, poshtë brinjëve, ndonjëherë deri te supi i djathtë. Kjo ndodh kur mëlçia zmadhohet dhe tendos kapsulën e saj, ose kur problemi është te tëmthi (p.sh. gurët). Dhimbja e fortë, me temperaturë ose verdhëz, kërkon vizitë urgjente.

Si përgatitem për analizat e mëlçisë?

Esëll 8–12 orë rekomandohet shpesh, sidomos kur analizat bëhen bashkë me sheqerin dhe kolesterolin. Uji lejohet.
Mos pini alkool 24–48 orë para analizës.
Shmangni ushtrimet e forta 1–2 ditë para, sepse mund ta rrisin AST-në.
Tregoni mjekut ilaçet dhe suplementet që merrni. Mos i ndërprisni vetë.

Shihni edhe si përgatitem për analizat e gjakut.

Analizat më pak të shpeshta, kur duhen

Sipas rezultateve, mjeku mund të kërkojë edhe:

Testet për hepatitin B dhe C (HBsAg, anti-HCV)
Ekografinë abdominale, për të parë madhësinë, strukturën dhe yndyrën e mëlçisë dhe tëmthin
Elastografinë (FibroScan), për të matur fortësinë e mëlçisë, ku ka mundësi
Hekurin dhe ferritinën, analizat autoimune, tiroiden
Në raste të zgjedhura: biopsinë e mëlçisë

Kur duhet të shkoni te gastroenterologu?

Kur analizat e mëlçisë janë të rritura në dy matje radhazi, ose shumë të larta qoftë edhe një herë
Kur keni verdhëz, urinë të errët, kruajtje të lëkurës ose barkun të fryrë
Kur keni hepatit B ose C, ose mëlçi të yndyrshme me diabet apo mbipeshë
Kur ekografia tregon mëlçi të zmadhuar ose ndryshime

Për sëmundjet e mëlçisë dhe trajtimin e tyre, lexoni edhe mëlçia: patologjitë dhe trajtimet.

Pyetje të shpeshta: Analizat e mëlçisë dhe vlerat normale

Cilat janë vlerat normale të ALT dhe AST?

Te të rriturit, rreth 7–40 U/L për ALT dhe 10–40 U/L për AST, por çdo laborator ka intervalet e veta referuese. Krahasoni me vlerat e shënuara në rezultat.

A duhet të jem esëll për analizat e mëlçisë?

Shpesh rekomandohet 8–12 orë esëll, sidomos kur analizat bëhen bashkë me sheqerin dhe kolesterolin. Shmangni alkoolin 24–48 orë para dhe ushtrimet e forta 1–2 ditë para.

Çfarë do të thotë kur ALT është e lartë?

ALT e lartë tregon irritim të qelizave të mëlçisë. Shkaqet më të shpeshta janë mëlçia e yndyrshme, alkooli, hepatiti viral dhe disa ilaçe. Një vlerë pak e rritur shpesh kërkon vetëm përsëritje dhe ndryshime në stilin e jetës, por shkakun duhet ta vlerësojë mjeku.

A mund të jenë analizat e mëlçisë normale edhe kur kam sëmundje të mëlçisë?

Po. Në mëlçinë e yndyrshme apo në hepatitin kronik, enzimat mund të jenë normale. Për këtë arsye mjeku mund të kërkojë edhe ekografi apo teste për hepatit.

Si mund t’i ul vlerat e mëlçisë?

Trajtohet shkaku: ulja e peshës dhe aktiviteti fizik për mëlçinë e yndyrshme, ndalimi i alkoolit, trajtimi i hepatitit dhe rishikimi i ilaçeve me mjekun. Shmangni suplementet “detoks” pa këshillën e mjekut, sepse disa prej tyre e dëmtojnë mëlçinë.

Bëni analizat e mëlçisë në Starmed, Tiranë

Në laboratorin e Starmed, paketa e mëlçisë (ALT, AST, GGT, ALP, bilirubina, albumina) bëhet me një marrje gjaku. Nëse vlerat janë të rritura, gastroenterologu dhe ekografia janë në të njëjtin vend.

Rezervoni analizat ose vizitën te gastroenterologu → Mësoni më shumë për Gastroenterologjinë dhe Hepatologjinë dhe Laboratorin.

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.

Gastroenterology

Tags:

Analizat e mëlçisë: ALT, AST, GGT, bilirubina – vlerat normale dhe çfarë tregojnë

Home > Blogs > Gastroenterology > Analizat e mëlçisë: ALT, AST, GGT, bilirubina – vlerat normale dhe çfarë tregojnë