Kanceri i lëkurës në fytyrë: shenjat e para, llojet dhe a shërohet

Përgjigje e shkurtër: Kanceri më i shpeshtë i lëkurës në fytyrë është karcinoma bazocelulare, e ndjekur nga karcinoma skuamoze. Melanoma është më e rrallë. Shenjat e para janë zakonisht një plagë e vogël që nuk shërohet brenda 3–4 javësh, një gungë e lëmuar si perlë, një njollë e kuqe me kore që rikthehet, ose një nishan që ndryshon formë apo ngjyrë. Kur zbulohet herët, shumica e kancereve të lëkurës në fytyrë shërohen plotësisht me heqje kirurgjikale ose trajtime të tjera lokale. Diagnoza e saktë vendoset nga dermatologu, shpesh me dermatoskopi dhe biopsi.

Pse shfaqet kanceri i lëkurës më shpesh në fytyrë?

Fytyra është pjesa e trupit më e ekspozuar ndaj diellit gjatë gjithë jetës. Rrezet ultraviolet (UV) dëmtojnë ADN-në e qelizave të lëkurës dhe, me vite, ky dëmtim mund të çojë në kancer. Prandaj kanceri i lëkurës shfaqet më shpesh te hunda, faqet, balli, buzët dhe veshët. Shqipëria ka shumë ditë me diell në vit, ndaj mbrojtja nga dielli dhe kontrolli i lëkurës janë të rëndësishme këtu.

Llojet e kancerit të lëkurës në fytyrë

1. Karcinoma bazocelulare (më e shpeshta)

• Duket si një gungë e vogël, e lëmuar dhe e shndritshme (si “perlë”), ndonjëherë me enë të vogla gjaku në sipërfaqe
• Ose si një plagë e vogël që gjakon, mbulohet me kore dhe hapet sërish
• Rritet ngadalë dhe rrallë përhapet në organe të tjera, por nëse lihet pa trajtim mund të dëmtojë indet përreth, si hundën apo qepallën

2. Karcinoma skuamoze (me qeliza skuamoze)

• Njollë e kuqe, e ashpër ose me luspa, ose gungë e fortë që mund të ketë kore
• Shfaqet shpesh në buzën e poshtme, veshët dhe kokën pa flokë
• Mund të zhvillohet nga keratoza aktinike: njolla të vogla, të ashpra, si “letër zmerile”, në lëkurë të dëmtuar nga dielli
• Rritet më shpejt se bazocelularja dhe, në raste të rralla, mund të përhapet, ndaj duhet trajtuar pa vonesë

3. Melanoma

• Më e rrallë, por më e rrezikshmja
• Shpesh lind nga një nishan i ri ose nga një nishan ekzistues që ndryshon
• Për shenjat dhe rregullin ABCDE, lexoni artikullin tonë të plotë për melanomën dhe nishanet e rrezikshme

Shenjat e para: kur duhet të shqetësoheni?

Shkoni te dermatologu nëse vini re në fytyrë:

• Një plagë ose “puçërr” që nuk shërohet brenda 3–4 javësh, ose shërohet dhe rikthehet
• Një gungë të re, të shndritshme, rozë ose me ngjyrë mishi
• Një njollë të kuqe, me luspa, që gjakon apo kruhet
• Një nishan të ri pas moshës 30 vjeç, ose një nishan që ndryshon madhësi, formë apo ngjyrë
• Një zonë në buzë që mbetet e plasaritur dhe me kore

Shumica e këtyre ndryshimeve nuk janë kancer, por vetëm mjeku mund ta konfirmojë këtë.

Kush rrezikohet më shumë?

• Personat me lëkurë të çelur, flokë të verdhë ose të kuq dhe sy të çelur
• Ata që kanë punuar ose kaluar shumë kohë në diell (bujqësi, ndërtim, det)
• Ata që kanë pasur djegie nga dielli, sidomos në fëmijëri
• Përdoruesit e solariumit
• Personat mbi 50 vjeç
• Ata me histori personale ose familjare të kancerit të lëkurës
• Personat me imunitet të ulët (p.sh. pas transplantit)

Si diagnostikohet?

1. Ekzaminimi klinik i të gjithë lëkurës nga dermatologu
2. Dermatoskopia: ekzaminim me një pajisje me dritë dhe zmadhim, pa dhimbje, që tregon strukturat që syri nuk i sheh
3. Biopsia e lëkurës: merret një pjesë e vogël e lëzionit me anestezi lokale dhe analizohet në anatomopatologji. Biopsia është mënyra e vetme për të konfirmuar kancerin dhe llojin e tij.

A shërohet kanceri i lëkurës?

Po. Shumica e rasteve të karcinomës bazocelulare dhe skuamoze shërohen plotësisht kur zbulohen dhe trajtohen herët. Edhe melanoma, kur zbulohet në fazë të hershme, ka shanse shumë të mira shërimi. Rezultati varet nga lloji, madhësia, vendndodhja dhe sa herët trajtohet. Për këtë arsye, një plagë që nuk shërohet nuk duhet lënë “për më vonë”.

Trajtimi

Trajtimi zgjidhet nga dermatologu, ose bashkë me kirurgun dhe onkologun kur duhet, sipas llojit dhe vendndodhjes:

• Heqja kirurgjikale: lëzioni hiqet bashkë me një kufi të vogël lëkure të shëndetshme. Në fytyrë, kirurgu kujdeset edhe për rezultatin estetik.
• Kirurgjia Mohs, në qendra të specializuara: heqje shtresë pas shtrese, që ruan sa më shumë lëkurë të shëndetshme. Përdoret në zona delikate si hunda dhe qepallat.
• Krioterapia: ngrirja me azot të lëngët, për lëzione shumë sipërfaqësore ose keratoza aktinike
• Kremra të veçantë ose terapi fotodinamike, për disa raste sipërfaqësore
• Radioterapia, kur kirurgjia nuk është e përshtatshme
• Për melanomën dhe rastet e avancuara: trajtim i koordinuar me onkologjinë

Pas trajtimit, kontrolli i rregullt i lëkurës është i domosdoshëm, sepse kush ka pasur një kancer lëkure ka rrezik më të lartë për një të dytë.

Si ta mbroni lëkurën e fytyrës

• Përdorni çdo ditë krem dielli me SPF 30 ose më shumë dhe mbrojtje UVA, edhe në vjeshtë dhe dimër
• Rifreskojeni çdo 2 orë kur jeni jashtë, dhe pas larjes në det
• Mbani kapelë me strehë të gjerë dhe syze dielli
• Shmangni diellin e fortë midis orës 11:00 dhe 16:00
• Mos përdorni solarium
• Kontrolloni lëkurën tuaj një herë në muaj, dhe bëni kontroll te dermatologu një herë në vit nëse jeni në grup rreziku. Shihni edhe udhëzuesin për kontrollet parandaluese.

Pyetje të shpeshta

Si duket kanceri i lëkurës në fytyrë?

Më shpesh duket si një gungë e vogël e shndritshme, si plagë që nuk shërohet, ose si njollë e kuqe me luspa ose kore. Më rrallë, si një nishan i errët që ndryshon. Çdo ndryshim që zgjat më shumë se 3–4 javë duhet parë nga dermatologu.

A shërohet kanceri i lëkurës?

Po, shumica e kancereve të lëkurës, sidomos karcinoma bazocelulare dhe skuamoze, shërohen plotësisht kur trajtohen herët, zakonisht me heqje kirurgjikale. Shanset janë më të mira sa më herët të zbulohet.

A është i rrezikshëm kanceri bazocelular?

Rrallë përhapet në organe të tjera, por nëse nuk trajtohet, mund të rritet në thellësi dhe të dëmtojë indet përreth, si hundën, veshin apo qepallën. Ndaj duhet trajtuar edhe pse rritet ngadalë.

A dhemb kanceri i lëkurës?

Zakonisht jo, sidomos në fillim. Mungesa e dhimbjes nuk do të thotë që lëzioni është i padëmshëm.

A mund të heq një nishan apo gungë në fytyrë për arsye estetike?

Po, por çdo lëzion që hiqet duhet të ekzaminohet më parë nga dermatologu dhe, kur ka dyshim, të dërgohet për analizë histologjike. Mos e hiqni me lazer apo metoda “kozmetike” pa diagnozë, sepse kështu mund të humbet mundësia për ta diagnostikuar.

Rezervoni një kontroll të lëkurës në Starmed, Tiranë

Keni një plagë në fytyrë që nuk shërohet, apo një nishan që ka ndryshuar? Dermatologët e Starmed bëjnë ekzaminimin me dermatoskop dhe, kur duhet, biopsinë në të njëjtin vend.

Rezervoni vizitën te dermatologu → Mësoni më shumë për departamentin e Dermatologjisë.

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.