Prostata e zmadhuar (BPH): simptomat, analizat dhe si trajtohet

Prostata e zmadhuar, ose hiperplazia beninje e prostatës (BPH), është rritje jo-kanceroze e prostatës që prek shumicën e burrave pas moshës 50–60 vjeç. Shenjat më të shpeshta janë urinimi i shpeshtë natën, rrjedha e dobët e urinës dhe ndjesia se fshikëza nuk zbrazet plotësisht. Diagnoza vendoset nga urologu me vizitë klinike, analizë PSA dhe ekografi. Trajtimi shkon nga ndryshimet në stilin e jetës dhe ilaçet, deri te ndërhyrjet minimale invazive kur simptomat janë të rënda.

Çfarë është prostata e zmadhuar?

Prostata është një gjëndër sa një arrë që ndodhet poshtë fshikëzës dhe rrethon uretrën, kanalin që nxjerr urinën jashtë. Me kalimin e moshës, ndryshimet hormonale bëjnë që qelizat e prostatës të shtohen dhe gjëndra të rritet. Kur prostata rritet, ajo mund të shtypë uretrën dhe të vështirësojë urinimin.

BPH nuk është kancer dhe nuk shndërrohet në kancer. Megjithatë, të dyja gjendjet mund të shfaqen në të njëjtën moshë dhe kanë disa simptoma të përbashkëta, ndaj kontrolli te urologu është i rëndësishëm. Lexoni më shumë për kancerin e prostatës.

Simptomat e prostatës së zmadhuar

Simptomat zakonisht fillojnë ngadalë dhe shtohen me vite:

• Urinim i shpeshtë, sidomos natën (nokturia)
• Nevojë e menjëhershme dhe e vështirë për t’u kontrolluar për të urinuar
• Rrjedhë e dobët ose e ndërprerë e urinës
• Vështirësi për të filluar urinimin
• Pikim në fund të urinimit
• Ndjesi se fshikëza nuk është zbrazur plotësisht

Kur duhet të shkoni menjëherë te mjeku?

Kërkoni ndihmë mjekësore pa vonesë nëse:

• Nuk mund të urinoni fare (retension urinar akut). Kjo është urgjencë.
• Shihni gjak në urinë
• Keni dhimbje ose djegie gjatë urinimit, ose temperaturë
• Keni dhimbje në shpinë poshtë brinjëve, që mund të tregojë problem me veshkat

Shkaqet dhe faktorët e rrezikut

Shkaku i saktë nuk dihet plotësisht, por lidhet kryesisht me plakjen dhe ndryshimet hormonale. Rreziku rritet me:

• Moshën (më e shpeshtë pas 50 vjeç)
• Histori familjare me probleme të prostatës
• Diabetin dhe sëmundjet e zemrës
• Mbipeshën dhe mungesën e aktivitetit fizik

Si diagnostikohet prostata e zmadhuar?

Në vizitën urologjike, mjeku zakonisht kryen:

1. Bisedë dhe pyetësor simptomash (p.sh. pyetësori IPSS) për të vlerësuar sa ndikojnë simptomat në jetën tuaj.
2. Ekzaminim fizik, përfshirë ekzaminimin rektal digital (DRE), për të vlerësuar madhësinë dhe formën e prostatës.
3. Analizën e PSA në gjak. PSA (antigjeni specifik i prostatës) mund të rritet si nga BPH, ashtu edhe nga inflamacioni ose kanceri.
4. Analizën e urinës për të përjashtuar infeksionin ose gjakun në urinë.
5. Ekografinë e prostatës dhe fshikëzës, për të matur madhësinë e prostatës dhe sasinë e urinës që mbetet pas urinimit.
6. Sipas nevojës: uroflowmetri (matja e rrjedhës së urinës) ose analiza të tjera.

Cilat janë vlerat normale të PSA?

Nuk ka një vlerë të vetme “normale” për të gjithë. Shumë laboratorë përdorin pragun rreth 4 ng/mL, por vlera e pritshme ndryshon me moshën, madhësinë e prostatës dhe ilaçet që merrni. Një PSA pak e rritur nuk do të thotë kancer, dhe një PSA normale nuk e përjashton plotësisht atë. Rezultati duhet interpretuar gjithmonë nga urologu, bashkë me vizitën dhe ekografinë. Analizën e PSA mund ta kryeni në laboratorin e Starmed.

Si trajtohet prostata e zmadhuar?

Trajtimi varet nga madhësia e prostatës, sa të forta janë simptomat dhe gjendja juaj e përgjithshme shëndetësore.

1. Ndjekje dhe ndryshime në stilin e jetës

Për simptoma të lehta, urologu mund të rekomandojë ndjekje periodike dhe:

• Pakësimin e lëngjeve 2 orë para gjumit
• Kufizimin e kafesë dhe alkoolit
• Urinim me orar dhe “urinim i dyfishtë” (pritni pak dhe provoni përsëri)
• Aktivitet fizik të rregullt dhe kontroll të peshës

2. Trajtimi me medikamente

Ilaçet më të përdorura janë:

• Alfa-bllokuesit, që relaksojnë muskujt e prostatës dhe qafës së fshikëzës dhe e lehtësojnë rrjedhën e urinës
• Frenuesit e 5-alfa reduktazës, që me kohë mund ta zvogëlojnë madhësinë e prostatës
• Kombinime të të dyjave, ose ilaçe të tjera sipas simptomave

Ilaçet përshkruhen vetëm nga mjeku, sepse kanë efekte anësore dhe ndërveprime me ilaçe të tjera.

3. Ndërhyrjet kirurgjikale dhe minimale invazive

Kur ilaçet nuk mjaftojnë, ose kur ka komplikime si retension urinar, gurë në fshikëz ose infeksione të përsëritura, urologu mund të rekomandojë ndërhyrje. Më e zakonshmja është rezeksioni transuretral i prostatës (TURP), që kryhet përmes uretrës pa prerje të jashtme. Ekzistojnë edhe teknika me lazer dhe metoda të tjera minimale invazive. Zgjedhja bëhet bashkë me urologun pas ekzaminimeve.

A mund të parandalohet?

BPH nuk mund të parandalohet plotësisht, sepse lidhet me moshën. Megjithatë, pesha e shëndetshme, aktiviteti fizik, kontrolli i diabetit dhe tensionit, si dhe kontrolli i rregullt urologjik pas moshës 50 vjeç ndihmojnë që problemi të zbulohet herët. Për burrat me histori familjare, kontrolli mund të fillojë më herët. Shihni edhe udhëzuesin tonë për kontrollet parandaluese në çdo moshë.

Pyetje të shpeshta

A shërohet prostata e zmadhuar?

Prostata e zmadhuar nuk “zhduket” vetë, por simptomat mund të kontrollohen shumë mirë me ndryshime në stilin e jetës, ilaçe ose, kur duhet, me ndërhyrje. Shumica e burrave jetojnë normalisht me trajtimin e duhur.

A është prostata e zmadhuar e njëjta gjë me kancerin e prostatës?

Jo. BPH është rritje beninje (jo-kanceroze). Kanceri i prostatës është sëmundje tjetër, edhe pse të dyja mund të ndodhin në të njëjtën moshë. Ndaj vizita urologjike dhe PSA janë të rëndësishme.

Kur duhet ta bëj analizën e PSA?

Shumica e udhëzuesve rekomandojnë të diskutoni testin e PSA me mjekun nga mosha 50 vjeç, ose më herët (rreth 45 vjeç) nëse keni histori familjare me kancer të prostatës.

Sa kushton operacioni i prostatës?

Kostoja varet nga lloji i ndërhyrjes, analizat paraprake dhe ditët e shtrimit. Pas vizitës, urologu ju jep një plan dhe ofertë të saktë. Për informacion të përditësuar, kontaktoni Starmed.

A ndikon prostata e zmadhuar në jetën seksuale?

Vetë BPH zakonisht jo, por disa ilaçe ose ndërhyrje mund të kenë efekte anësore në ejakulim ose ereksion. Diskutojini këto me urologun para se të zgjidhni trajtimin.

Rezervoni një vizitë urologjike në Starmed, Tiranë

Nëse ngriheni natën për të urinuar, keni rrjedhë të dobët urine ose PSA të rritur, një vizitë te urologu sqaron shkakun dhe trajtimin e duhur. Në Starmed Hospital, vizita, analiza e PSA, analiza e urinës dhe ekografia mund të kryhen në të njëjtin vend.

Rezervoni vizitën tuaj te urologu → Mësoni më shumë për departamentin e Urologjisë.

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.